Weg met de wegwerp-schoonmaakfles

Er worden heel wat plastic (spuit)flessen van schoonmaakmiddel gekocht... Terwijl vloeibaar schoonmaakmiddel voor het overgrote deel uit water bestaat. Water, waar je geen verpakking voor nodig hebt want het stroomt in elk huis gewoon uit de kraan.


Vroeger gebruikte je zeep, soda en zand. En als het voorhanden was citroensap of azijn.

Tegenwoordig is er voor elke schoonmaakklus een apart middeltje te koop. Terwijl het schoonmaakmiddel niet het enige is dat invloed heeft. Van belang is ook:
  • Kracht. De was die ronddraait. De hogedrukspuit. Hoe hard je duwt als je schrobt.
  • Tijd. Inweektijd: In sopje laten staan. Inspuiten met azijn. Insmeren met groene zeep.
  • Temperatuur. Hoe hoger de temperatuur hoe beter vuil oplost.

De werkzame bestanddelen voor basic schoonmaakmiddel zijn nog steeds in vaste vorm (in papieren of kartonnen verpakking) te koop en kun je zelf oplossen in water:
  • Zeep. Zeep heeft in combinatie met water een vet-oplossende werking. (Zeepmoleculen hechten zich aan water en aan vet).
  • Soda. Een base ontsmet en lost (door een chemische reactie) vuil op.
  • Citroenzuur. Een zuur ontsmet en lost (door een chemische reactie) vuil op.

Het heeft weinig zin om een base en een zuur bij elkaar te doen. Het bruist gezellig maar ze reageren dan vooral met elkaar en niet met het vuil.

Hervulrecepten voor je plastic wegwerpflessen:

Schoonmaakazijn:
50 gram citroenzuur per liter

Allesreiniger:
16 gram zeep (en tot 16 gram schoonmaaksoda per liter)

Vloeibare (hand)zeep:
16 gram zeep per liter

Zeep in vaste vorm oplossen in water vergt kracht (raspen, roeren), tijd en energie (water verhitten). Een ander nadeel is dat het basisch is en dus minder goed werkt in combinatie met een zuur. Op gladde oppervlakken laat het strepen na. Geconcentreerd afwasmiddel werkt hetzelfde en heeft deze nadelen niet. Maar dat zit wel in een plastic fles...

In sprayflacons zit een kant en klaar sopje: een sterk verdunde oplossing. Ze zijn sneller leeg dan een fles geconcentreerd middel (waar je slechts een dopje van gebruikt voor een sopje) en door de spuitkop gooi je met elke fles nóg meer plastic weg. Er valt veel winst (geld, milieu, gesleep) te behalen als je ze hervult:

Keukenreiniger:
Een scheutje (zelfgemaakte) allesreiniger of
Paar druppels afwasmiddel met schepje bakingsoda.

Glasreiniger:
Paar druppels afwasmiddel met scheutje spiritus.

Sanitair-reiniger:
Paar druppels afwasmiddel met scheutje schoonmaakazijn of citroenzuuroplossing.

Schuurmiddel is naast de vloeibare vorm nog steeds in vaste vorm te koop. Helaas meestal in een plastic bus. Je kunt het ook zelf maken van zand, krijt, as of bakingsoda met een drupje water.
Een schuurmiddel is tegenwoordig met die fijne vezeldoekjes en schuursponsjes niet meer echt nodig. Voor het fijne werk kun je een oude panty gebruiken.

Tot slot nog 2 recepten die ik wil onthouden (deze blogpost schrijf ik eigenlijk als een overzicht voor mezelf ;-)):

Ontsmettend soda-sopje:
10 gram schoonmaaksoda (= 1 eetlepel) per liter.

Koffiezetapparaat-ontkalker:
15 gram citroenzuur per liter.

Meer lezen:

Nonke Buusjke

Alsof de tijd er heeft stilgestaan. Het kleine openluchtmuseum met authentieke vakwerkhuizen in Simpelveld. Gesticht in 1980 door Theo Berkers als vluchtplaats uit onze welvaartsmaatschappij met geestdodend werk, overdreven consumptiebehoefte, uitputting van het milieu, stress en vervreemding van de natuur. 

Alles draait tegenwoordig om de economie. Als je kijkt naar de betekenis van het woord economie; de wetenschap die zich bezighoudt met de verdeling van schaarse middelen, dan kun je toch niets anders concluderen dan dat de economie kapot is. Amazon en co vernietigen producten om schaarste in stand te houden. We gooien producten weg die voor andere mensen waarde hebben. Zelfs geld is niet meer schaars; met een negatieve rente moeten vermogenden betalen als ze sparen of uitlenen. Met als gevolg dat kapitaal niet meer gebruikt wordt als reserve of om te investeren maar om te speculeren. En onze overheid doet er vrolijk aan mee door grote bedrijven waar stelselmatig alle reserves uitgekeerd worden aan aandeelhouders te ondersteunen met belastingvoordelen en subsidies.

In de wasserette een heus strijkijzer-oplaadstation. En dan weet je weer hoe het strijkijzer aan zijn naam komt.

Theo Berkers heeft het over geestdodend werk. Het plezier in arbeid, bezig zijn, creëren, buiten zijn, gewassen zien groeien, voldoening van je werk, het lijkt volledig verdwenen.

We hebben tegenwoordig bezorgers die in aftandse bussen door de straten racen en pakjes proberen af te leveren bij consumenten die niet thuis zijn. Pakjes waarvan een groot deel weer retour gaat. De arbeidsmigrant die om 03:30 's ochtends op moet staan om op tijd in het distributiecentrum 80 km verderop te zijn om retouren af te handelen. Een beschadigde verpakking is voldoende om het product af te danken. Werknemers mogen niets van wat vernietigd gaat worden mee naar huis nemen.

Ik dwaal af. Het was een leuke zondagmiddag. Met lekkere vlaai die ter plekke wordt gebakken in een sjansenoven. Vrijdag wordt ie opgestookt, zaterdag worden de vlaaien gebakken en toen wij de oven bekeken was ie nog steeds warm (120 graden). Chamotte-steen houdt de warmte goed vast!

Een deel van de vulling voor de vlaaien wordt nog ter plekke ingemaakt zo te zien aan de potten in de kelder.

De fruitpers en de ijzeren ketel in de stroopstokerij. En dan weet je gelijk waarom appelstroop vroeger meer ijzer bevatte!

De plantenperkjes waren op het hele terrein aangelegd met wijnflessen. Hier zie je de kruidentuin.

De aardperen stonden in bloei. Dat vond ik bijzonder want in onze tuin bloeien ze nooit. Misschien is dat wel de reden waarom ik van die grote aardperen oogst, er gaat geen energie in de bloei zitten...
Vermoed dat ik een 'veredelde' soort heb want de aardperen die ik jaren geleden pootte kwamen uit de supermarkt.

Tot slot nog een fotootje gemaakt van de schoonmaakmiddelen van vroeger. Zo'n foto zocht ik nog voor een stukje over plastic schoonmaakflessen.



Het openluchtmuseum is alleen op zondagmiddag open voor vrij bezoek. En helaas alweer bijna einde seizoen... Met groepen kun je een afspraak maken. Of volg er een cursus vlaai bakken.

Alle info vind je op de website https://www.nonkebuusjke.nl
Of volg ze op Facebook 

De cafetière als fermentatiepot

Ik vond op zolder de koffiemaker uit mijn studententijd terug. Niemand had interesse en ik wilde hem al in de doos voor de kringloopwinkel zetten toen ik bedacht dat ie handig is voor als ik zuurkool of appelazijn wil maken. Dan hannes ik altijd met zo'n bordje met een gewicht om de boel onder water te houden.

Et voila. De te kleine appeltjes van de oogst dit jaar zitten erin.

Aan het begin van elk fermentatieproces is er geen bescherming tegen bederf omdat er nog geen zuur of alcohol is gevormd. Schimmels hebben zuurstof nodig, onder water is er geen zuurstof en dat is de reden waarom kool/appels onder water moeten staan als je geen waterslot gebruikt.

Voordeel van de cafetière is dat je kaam (ongewenst schimmelvlies bovenop vloeistof) makkelijk kunt verwijderen.

Ander voordeel is dat als het fermentatieproces klaar is je niet hoeft te zeven voordat je gaat filteren, je kunt de appelstukjes naar beneden duwen.

Tijdens het fermenteren ontstaat koolzuurgas dat zwaarder is dan lucht en als een beschermende deken op de vloeistof ligt. Normaliter dek je af met een gaasdoek tegen vuil en fruitvliegjes. Bij de cafetière moet je het schenktuitje afdekken.

Het enige waar ik benieuwd naar ben is of de zeef voldoende roestvast is... Ik heb de cafetière destijds met DE-punten aangeschaft dus ik verwacht van wel.

Meer lezen:
Zelf appelazijn maken
Fermenteren en schimmel

Tabby's

Nee, ik heb geen aandelen. Dit is ook geen affiliate. Ik vind dit gewoon een geweldig initiatief en ben dol op ondernemende jongelui. Bovendien vind ik het al jaren belachelijk dat schoonmaakmiddel in vloeibare vorm in plastic flessen wordt verkocht, het overgrote deel van de inhoud bestaat uit water.

En daar hebben Tijmen en Jelmer de Tabby voor ontwikkeld. Zoals ze het product zelf aanprijzen:

"Tabletten die zó klein zijn dat ze door je brievenbus passen. En niet veel ruimte innemen in je keukenkastje zodat je makkelijk een voorraadje kan bewaren. En dus nooit zonder zit.

Maar is zo’n oplosbaar tablet wel effectief? Ja! Omdat huidige producten voor 95% uit water bestaan. En onze Tabby’s de 5% zijn die je nodig hebt. Want water heb je al in huis. Gewoon uit de kraan."


Op dit moment zijn er Tabby's voor handzeep, allesreiniger, glasreiniger en badkamerreiniger. Je vindt het in de webshop Savvystore.

Consuminderaars kopen natuurlijk geen duurzame flessen met spuitkoppen als ze gratis bij het plasticafval zijn te vinden. Al is dit kleinere formaat wel handig.

In vroeger tijden had je schoonmaakblikken voor zand-zeep-soda. Wasmiddel was er alleen in poedervorm. Water voegde je zelf toe.

Leestips in dit blog voor minder plastic:

Recept om vloeibare allesreiniger te maken van zeepvlokken (of geraspte zeep) en soda. Ook te gebruiken voor de vaat, als wasmiddel of handzeep.

Zeeprestjes als wasmiddel.

Deo zelf maken.

En ik ga nog een blog uitwerken over zelf glas- en keukenreiniger maken. Concept staat al tijden klaar.
---> Voila. (aan de URL kun je zien hoe lang die al klaar stond).

Update:
Blijkt niet nieuw... Bestaande aanbieders van schoonmaakmiddel waar je zelf water toevoegt: Ecopods, Greentabs, YouSea, Skosh en SophieGreen. Laat weten als je nog andere merken kent.

Jam-etiketten

De oudste dochter zat in Zweden, de andere had introductiedagen op de universiteit. Dus dit jaar voor het eerst in mijn eentje bramen geplukt. Heerlijk rustig. Het enige dat ik eigenlijk miste was het gekibbel wie de pan mag uitlikken.

Ik had door de afwezigheid van het grut geen open pak melk in huis om de etiketten op de potten te plakken. En we zijn overgeschakeld op sojamelk en heb geen idee of die hetzelfde doet.

Geen probleem, het werkt ook met een prittstift of een simpele lijm op zetmeelbasis (behanglijm, peuterlijm of zelfgemaakt met maizena). Het etiket blijft goed zitten en gaat er met weken in water weer helemaal af. Extra voordeel is dat het ook plakt over oude, lastig te verwijderen, etiketten heen. Want ik weet wel hoe ik ze eraf moet halen... maar ben daar toch meestal te lui voor.

Als je met een relatief droge plakstift werkt, maak de etiketten dan aan de voorkant vochtig door ze op een natte doek te leggen. Nat papier vormt zich beter om de pot.

Etiketten om zelf uit te printen op gewoon papier kun je in mijn winkel als download bestellen.

Onkruid tussen de tegels


De boomspinazie die ik dit jaar had voorgezaaid was totaal overbodig...

Ik heb eierdozen weggegeven en de rest van de plantjes bij de waterkant gezet.

Daar waar ik de boomspinazie gepland had was ie al spontaan opgekomen.

En ook daar waar ik hem niet gepland had.

Tussen de stoeptegels op de oprit. En dan is het ineens onkruid. Onkruid zijn plantjes op plaatsen waar je ze niet wilt hebben.Maar het stond zo snoezig.

Dus ik liet het staan totdat het op heuphoogte kwam en heb toen pas de planten eruit getrokken.

En de bladeren verwerkt in het avondeten.

Wil je zaadjes? Je kunt ze (vrijwel) gratis mee laten sturen met een bestelling in de webwinkel.

Boomspinazie seizoen 1

Boomspinazie seizoen 2

Ban de teflonpan

Ik wilde eigenlijk al tijden een oude gietijzeren braadpan. Eentje zonder emaille-laagje omdat ik er een anti-aanbakpan van wil maken. En volledig van ijzer, zonder bakelieten handgrepen, zodat ie in zijn geheel in de oven kan. Tijdje actief op zoek geweest maar het leek wel of dat type opgekocht wordt door handelaren. Laten opsturen via Marktplaats vond ik geen goed idee, de pannen zijn breukgevoelig, en ben bang dat er dan toch een emaille of teflonlaagje op zit.
Afgelopen weekend heb ik er eentje, met dochter op theelepeltjesjacht bij de kringloop, in de gewenste maat gevonden! Weliswaar met wat roestputjes, maar dit is wellicht de reden dat ie er nog stond.

Andere dochter is vorig jaar op kamers gegaan en daar was een gietijzeren pan die bijna iedere dag gebruikt werd. Toen de eigenaar verhuisde nam ie de pan mee. Schoonmoeder in spe van dochter had nog zo'n pan staan die ze niet gebruikte. Die maakte ze schoon, brandde ze in voor gebruik, werd toen enthousiast van de verhalen van dochter en tikte nog zo'n zelfde pan op de kop voor haarzelf. Zij hebben nu allebei een echte Hackman. Die van mij is merkloos.

Ik maakte de pan schoon met een sopje en schuursponsje. In het midden zat een keiharde spiegelgladde laag (veelgebruikt waarschijnlijk) die ik met staalwol zover mogelijk heb weggehaald. Vervolgens heb ik de pan goed uitgespoeld, afgedroogd en kurkdroog laten worden in de zon.

Nieuwe of grondig schoongemaakte gietijzeren pannen moet je inbranden voordat je ze gebruikt. Als je googelt kom je uitgebreide instructies tegen. De een zweert bij lijnolie, terwijl de ander zegt dat je beter arachideolie kunt gebruiken omdat die tegen hogere temperaturen kan. Oventemperatuur varieert van 150 tot 230 graden. Soms was één uur op 200 graden voldoende, bij de gebruiksaanwijzing van IKEA staat drie keer herhalen op maximaal 150 graden. Zonder oven kwam ik ook tegen: Pan insmeren met olie en op het vuur zetten tot het walmt, iets af laten koelen, schoon vegen met keukenpapier en herhalen.

Ik denk dat het niet zoveel uitmaakt allemaal. Gietijzer is iets poreus en je moet zorgen dat de poriën verzadigd zijn met vet voordat je hem gebruikt. Hoe meer je de pan gebruikt, hoe sterker de anti-aanbaklaag wordt.

Volg bij een nieuwe pan de gebruiksaanwijzing. Een oude pan brand je na een grondige schoonmaakbeurt opnieuw in. Dat doe je door de schone, kurkdroge pan in te smeren met olie, de overtollige olie weg te vegen met keukenpapier en de pan een uurtje in de oven te zetten. Eventueel herhalen, net zolang totdat je weer een waterafstotende laag hebt.

Ik gebruikte arachideolie en zette de pan een uur op 200 graden in de oven. Ik had hem braaf ondersteboven gezet met aluminiumfolie eronder (dat las ik overal) maar dat bleek overbodig. Er is geen druppel uitgelopen. Vlak voor gebruik heb ik hem nogmaals ingeolied, verhit op het gasfornuis en schoongewreven met keukenpapier. Ik maakte een stevige curry en waar ik voorheen regelmatig moest roeren om te voorkomen dat ie aankoekt was dat nu totaal overbodig.

Gebruik van een gietijzeren pan:

  • Laat de pan met vet of olie altijd goed op temperatuur komen. Dan schroeit vlees, vis of groenten snel dicht, blijven sappen beter erin en bakt het minder snel aan.
  • Pas op met hoge temperatuurwisselingen. Laat langzaam opwarmen. Doe geen koud water in een gloeiend hete pan.
  • Pas op met alles dat vet oplost. Gebruik geen zeep, soda of azijn om schoon te maken. Bij nieuwe pannen die nog geen stevige anti-aanbaklaag hebben voorzichtig zijn met zure gerechten als tomatensaus en zuurvlees.
  • Pas op met roest. Laat geen waterige gerechten in de pan staan. Berg de pan altijd kurkdroog op. Smeer een drupje olie in de pan als je hem even niet gaat gebruiken.

Schoonmaken:

  • Veeg de pan na gebruik schoon met een doekje of gebruik water met een borstel. Bakpannen kun je schoonsteken met een plamuurmes.
  • Is de pan zo vies dat je hem zo niet schoon krijgt? Kook hem uit met zout of brand de resten eruit in de oven (pyrolyse).
  • Nog steeds niet schoon? Gebruik alles wat je denkt nodig te hebben en brand de pan opnieuw in.
Een gietijzeren pan is onverslijtbaar en de anti-aanbaklaag wordt alleen maar beter. Pannen met teflon daarentegen.... dus zodra ze aan vervanging toe zijn. Koop een gietijzeren exemplaar!

Daslookkappertjes


Het regende zowat de hele tweede pinksterdag. Toen de zon doorbrak liep ik de tuin in, zag dat de Daslook helemaal uitgebloeid was en pakte snel een schaar om de schermen met zaad eruit te knippen. Net op tijd voordat de volgende regenbui losbarstte.

Ik maak er 'kappertjes' van. Kappertjes tussen aanhalingstekens omdat echte kappertjes bloemknopjes zijn van de kappertjesplant (Capparis Spinoza). En ik gebruik dus zaadjes van Daslook.

Werkwijze:

  • Verzamel verse, nog groene zaden.
  • Indien nodig wassen.
  • Strooi er een overmaat van zout overheen en laat minimaal een nachtje staan.
  • Spoel af en laat uitlekken. (Als al het zout verdwenen is hoef je niet af te spoelen, dan is uitlekken voldoende).
  • Doe in een glazen potje en overgiet met azijn.
  • Breng de inhoud aan de kook. Au bain marie of voorzichtig in de magnetron.
  • Sluit af met deksel en zet even ondersteboven.
  • Tijdens het afkoelen trekt het deksel vacuüm, de inhoud is nu zeker 1 jaar houdbaar.
  • Laat minimaal 1 week op smaak komen voordat je het eet. 


Vorig jaar maakte ik een combi: daslookzaden en bieslookbloemknopjes. Het potje herbruikte ik later voor deo-uit-een-potje met heerlijke lavendelolie. Maar de geur van de daslook was zo erg in het deksel getrokken dat ik de deo een paar dagen later heb weggegooid. Ondanks dat het deksel 2x in de vaatwasser geweest, kwartiertje geweekt had in azijn en kwartiertje geweekt had in soda. Een oproepje op Twitter hoe geur uit een potdeksel te krijgen leverde eigenlijk maar één goede tip op die ik al kende; weggooien, er is een overvloed aan wegwerp potdeksel zonder geur. Maar als iemand nog een goede tip heeft om geur uit een potdeksel te krijgen?

Eikenprocessierups bestrijden met wol

Vorig jaar is er Xentari gespoten in onze straat. Met voor het eerst een verlaten nest in de koolmezenkast. Dus elk alternatief zonder gif omarm ik!

Schaapsherder Andreas Hill heeft een wollen band ontwikkeld die rupsen tegenhoudt en met de bijpassende accessoire-set kun je de rupsen opvangen.

Geweldig! Zeker in tijden waar het scheren van schapen meer kost dan de wol opbrengt:
"Schapen scheren kost meer dan het oplevert. Scheren kost 4 euro per schaap. Van een dier komt 2 tot 2,5 kilo wol en dat levert 10 cent per kilo op. Dat is dus 25 cent per schaap.
Dat vertelt een schapenboer op Texel aan RTL Z. De scheerder neemt de wol mee en slaat het op in een schuur: "Verkopen heeft nu geen zin"."
Bron

Hier kun je de wollen band en accessoire-set bestellen.

Uitvliegers

We hebben dit jaar alweer een uitvlieger gespot. Een tortelduifje. Voor een winkelpand met erboven in de overkapping het nest waar we niet bij konden. Er was niet echt een veilige plaats in de buurt om hem naar toe te verplaatsen dus we hebben het beestje laten zitten. En hopen dat er geen kat of kinderen zouden passeren of dat het vogeltje de doorgaande weg op zou lopen.

Uitvliegers zijn jonge vogeltjes, mèt veren, die zelf het nest uit zijn gevlogen maar nog niet goed genoeg kunnen vliegen. De ouders voeren uitvliegers totdat ze voldoende zelfstandig zijn. Dat kan een paar dagen duren. Over het wel en wee van jonge vogeltjes in onze tuin schreef ik al eerder.



Vandaag zag ik deze handig flowsheet voorbijkomen via het twitteraccount van de dierenambulance. Handig!

Patroontekenen cirkels

Het patroon voor het Pippi-schortje verkoop ik alweer bijna 2 jaar. Ik kreeg er nooit vragen over, zag wel eindresultaten dus ik had aangenomen dat het duidelijk is. Maar laatst kreeg ik er twee reacties op. Ondanks de tekst "Je ontvangt een pdf-bestand op A4 formaat waarmee je zelf (heel makkelijk!) het patroon op ware grootte uit kunt tekenen" hadden deze kopers verwacht een puzzel (het patroon op ware grootte in stukjes) te ontvangen. Ik heb er inmiddels een filmpje bijgezet zodat hierover geen misverstand meer kan ontstaan.

Nou snap ik dat het eng is als je gewend bent om met een raderblad te werken, maar zelf tekenen is echt sneller en makkelijker dan een boel A4tjes uitprinten, uitknippen, puzzelen en aan elkaar plakken. Rechte lijnen kun je vouwen, dan zijn ze altijd recht. En neem voor een vloeiende lijn de tijd, schets de lijn totdat je tevreden bent en knip die lijn uit.

Voor cirkeldelen kun je een grote passer maken met een touwtje:


Voor cirkeldelen wordt meestal de straal in centimeters en de hoek in "graden" opgegeven.
  • Een kwart cirkel = 90 graden, neem als middelpunt van de cirkel de hoek van het papier.
  • Een halve cirkel = 180 graden, neem als middelpunt van de cirkel het midden van de zijkant van het papier.
  • Een hele cirkel = 360 graden, neem als middelpunt van de cirkel het midden van het papier.
  • Andere hoeken neem je over met behulp van een geodriehoek.
Een touwtje zet je vast in het middelpunt van de cirkel en de lengte van het touwtje = de straal.
Als je geen touwtje gebruikt zet je vanuit het middelpunt van de cirkel de straal meerdere keren uit met een liniaal en deze punten verbind je vloeiend.

Matten in de sneeuw

De rubberen deurmat bij de voordeur onder het afdak. Neerslag valt normaliter een meter verder weg. Maar het waaide zo hard...


Die wind heeft er voor gezorgd dat de sneeuwkristallen kapot zijn gewaaid. Daarom zie je zoveel iglo's en zo weinig sneeuwpoppen. De sneeuw plakt niet meer.

Ik wilde eigenlijk alle matten in huis even schoonmaken met al die verse sneeuw: Omgekeerd in de sneeuw en een dansje erop maken.

Helaas, ook voor het schoonmaken van matten heb je blijkbaar sneeuw nodig die goed plakt! De eerste mat ging nog wel, al het oppervlakkige vuil ging er makkelijk af, maar ja die was zwart.

Het resultaat van de tweede mat was teleurstellend. Komt misschien ook deels doordat ie oud is.... Geen spectaculaire foto's dus.

En ik heb de rest van de matten maar laten zitten. Alleen de droogloopmatten van de voor- en achterdeur.

Ze zijn in ieder geval wél opgefrist.