Zelf havermelk maken

Sinds ik een paar jaar geleden koffie dronk bij een boerderijwinkel waar een pasgeboren kalfje apart gezet was van de moeder ben ik geminderd met zuivel en koop ik zoveel mogelijk de biologische variant. Aan een stuk door zat het kalf te loeien en de moeder loeide hartverscheurend terug.

Ik drink de koffie het liefst met een flinke scheut melk. Ik probeerde sojamelk, havermelk en amandelmelk uit de winkel. Geen van drieën konden ze mij bekoren. Te zoet vooral. In de koffie wil ik geen suiker. Dus tijd voor een experiment; zelf havermelk maken. Dat is namelijk reuze-simpel.

Neem circa 100 gram havervlokken per liter water. Recepten online variëren van 80 tot 120 gram.
Je kunt de havervlokken laten weken maar het hoeft niet.
Optioneel is een beetje olie, vanillesuiker of stroop voor de smaak, ik voegde niets toe.
Doe in de blender en laat op volle snelheid minimaal 1 minuut draaien.
De melk is nu klaar.
Afhankelijk van de toepassing kun je de melk filteren, zeven of zo laten.

Als je de melk gebruikt om bijvoorbeeld pannenkoeken te bakken, door de muesli te doen of pap mee te maken kun je het met pulp en al gebruiken.
Als je de melk drinkt en griezelt van flubbertjes moet je filteren.
In alle andere gevallen kun je zeven.
Ik vond dat er best veel pulp over bleef. Dat kun je verwerken in gebak, pap of pannenkoeken. Hier ging het naar de kippen.

Dan de smaak. Beter dan uit de winkel. Maar niet lekker genoeg om zo te drinken volgens de gezinsleden. En ik vond het door de koffie zelfs een beetje smerig. Door de soep, waar eigenlijk een scheut room in moest, smaakte het prima.

Smaken verschillen. Het is in ieder geval een goedkoop, lekkerder en minder milieubelastend alternatief voor de havermelk uit de winkel.
Met een pak havervlokken, verpakt in papier, van nog geen euro kun je 5 liter havermelk maken. Havermelk uit de winkel kost al snel rond de 2 euro en zit in drankkartons.

Zelf zuurkool maken

Zelf zuurkool maken was mij altijd teveel gedoe. Dan moet ik zo'n dure pot met waterslot aanschaffen, ingewikkeld gaan doen met laagjes geschaafde kool, zout in de juiste hoeveelheid per laag strooien en karnemelk in huis halen. Als ik ooit een zuurkoolpot bij de kringloop of rommelmarkt tegenkom kan ik het wel eens uitproberen...

En toen las ik in het boek "De Tuinjungle" een recept voor zuurkool. (Geweldig boek, ik kom erop terug als ik het uit heb). Uhhh, een waterslot is helemaal niet nodig? In plaats van precieze laagjes kun je kneden? Geen karnemelk nodig? Wow. Zodra er een knapperige kool zit in mijn groente-abonnement ga ik het uitproberen!


Et voila, afgelopen week zat er een rode kool in de groente-tas.
Ik sneed de kool in zo dun mogelijke reepjes. Met een schaaf of de keukenmachine wordt het fijner.


Lekker kneden, hoor je de knapperigheid?



Ik had geen natuursteen die in mijn glazen pot past. Ik improviseerde wat. Legde er een koolblad met wat zwaars bovenop. Als de kool maar onder het pekelvocht blijft.


Afgedekt met een theedoek en weggezet in de garage, daar is het redelijk donker als de deur dicht is.


En nu wat geduld... Mmmm 😋 hoop ik. (Foto en ervaring volgt nog).

Nieuwsgierig checkte ik mijn antieke kookboek. Blijkt daar ook simpelweg kneden in te staan en niets over een pot met waterslot. Wel wordt er karnemelk genoemd. Ik heb dat even uitgezocht, karnemelk bevat veel melkzuurbacteriën die zorgen voor de fermentatie. Het wordt gebruikt als starter. Een scheutje zuurkoolsap heeft hetzelfde effect. Zonder starter duurt het iets langer.

Uit het "Coöperatie Kook- en Huishoudboek"

Samengevat uit veler recepten:
- De zouthoeveelheid varieert van 10 tot 20 gram per kilo.
- Heel fijn snijden.
- Laagjes die je aanstampt of kneden en dan in zijn geheel aanstampen.
- Staantijd varieert van 4 dagen tot 6 weken. Het hangt o.a. af van de temperatuur en of je een starter gebruikt.
- Je ruikt het vanzelf als de zuurkool klaar is.

Tot slot googelde ik nog op zuurkoolpot. Voornamelijk commerciële resultaten. Verbazingwekkend. Waarom zo'n dure pot kopen als het zonder kan? Ik had het nog nooit gemaakt omdat ik dacht dat je er zo'n pot voor nodig had.

Marketing is mensen iets laten kopen dat ze niet nodig hebben.

Overgebleven oliebollen

Zonde om oliebollen oud te laten worden. En dat zijn ze helaas al na 2 dagen. Vries het deel dat je niet dezelfde dag gaat opeten meteen in, haal ze op de dag dat je ze wilt gaan eten uit de vriezer, laat uurtje ontdooien en warm ze even op in de oven (of airfryer).
Hier waren nog zo'n 10 oliebollen en 3 grote goudrenetten over op 2 januari. Plus kliekjes yoghurt en karnemelk die op moesten omdat ze over de datum waren. Yoghurt en karnemelk kun je rustig na de datum gebruiken, ze zijn immers al bedorven (gefermenteerd), doch verhitten is altijd een veilig idee.

Ik maakte er oliebollenbrood van:


  • 400 tot 500 ml zuivel
  • 3 eieren
  • 50 gram suiker
  • koekkruiden
  • 6 tot 12 oude oliebollen
  • boter om schaal of blik in te vetten
  • optioneel 3 goudrenetten


  • mix de zuivel met de eieren, suiker en koekkruiden
  • vet de schaal of het bakblik in
  • snijd de oliebollen (en appels) in schijfjes
  • leg ze in de schaal en giet het mengsel erover
  • bak 45 minuten op 200 graden


Ik had laagje oliebollen, laagje appelschijven, laagje oliebollen en enkele appelschijven bovenop. Achteraf gezien iets te ruimtelijk waardoor de bovenste laag oliebollen "droog" stond. Halverwege de baktijd met een vork nog wat aangedrukt. Volgende keer leg ik alle appels bovenop zodat de oliebollen volledig bedekt worden met het mengsel.

Binnen 24 uur was het oliebollenbrood tot de laatste kruimel op.

Het recept komt niet zo precies. Een eitje meer of minder, een oliebol meer of minder. En voor extra smaak kun je boter bovenop smeren of slagroom gebruiken.
Is het resultaat nat? Noem het dan oliebollenpudding.
Is het resultaat stevig? Noem het dan oliebollenbrood.
Zit het er tussenin? Noem het dan oliebollencake.

Annemieks vegaburgers

Annemiek probeert iedereen minder vlees te laten eten. En dat doet ze goed! Voordat haar blogpost weer wegebt in de tijd "pin" ik hier haar recept voor de vegaburgers.

vegaburgers

De vegaburgers zijn bedoeld om in bulk te maken en in te vriezen.

Ingrediënten:
1 beker witte bonen
1 beker kikkererwten
2 eieren
1 beker havermout
scheut olijfolie
1 gesnipperde paprika
1 gesnipperde ui
2 tenen knoflook of knoflookstengels
tijm
enkele blaadjes salie als je hebt
peper/zout
bloem indien nodig
Voor de afwerking: eieren en paneermeel

Werkwijze:
Kijk op haar blog voor een uitgebreide beschrijving. Ik vat het hier samen.
  • Neem gare bonen en kikkererwten (blik of zelf koken) en pureer ze.
  • Knip de kruiden, pers de knoflook en doe alle ingrediënten in een kom, de olijfolie als laatste.
  • Kneed de brij. Voeg bloem toe als te nat. Voeg blik- of kookvocht toe als te droog.
  • Laat de brij eventueel opstijven in de koelkast.
  • Vorm ballen, laat eventueel weer opstijven in de koelkast.
  • Paneer ze door ze 2 maal door ei en paneermeel te wentelen.
  • Verpak ze per stuk en vries ze in.
  • Niet ontdooien als je ze gaat bakken. Op hoog vuur aanbakken, keren en in 10 minuutjes op laag vuur met deksel op de pan gaar en warm laten worden.
Variatie:
Vervang de witte bonen door andere bonen.
Voeg mosterd, ketjap of sweet chilisaus toe.

Hier in huis wordt regelmatig geëxperimenteerd met vegavlees, zie:
Vleesvervangers
Vegetarische gehaktballen

Annemiek van Deursen is de nobelste persoon die ik ken. Zonder te oordelen, onvermoeibaar en ondanks lichamelijk ongemak zet zij zich in voor mensen die het minder goed getroffen hebben in het leven... Lees haar verhalen. En als je wat kunt missen. Het komt goed terecht!

Hemelsleutel stekken


Hemelsleutel is een vetplant en varieert in kleur van wit naar donkerrood. Wordt ook wel vetkruid of sedum genoemd. Een oude naam is kruid aan den balk of zolder. Omdat ie gewoon doorgroeit en -bloeit als ie omlaag hangt.
Ik had wat bloemen van de hemelsleutel afgeknipt en in een vaas gezet. Nu wist ik wel dat ze dan wortels ontwikkelden, doch toen ik ze eruit haalde zag ik vooral miniplantjes en weinig wortel. En zo'n klein miniplantje kan ik dan weer niet weggooien.

Ik googlede of die miniplantjes levensvatbaar waren of dat je beter een kaal stuk stengel met bladknop kunt stekken. Ik kon het niet vinden...


3 stengels uit de bloemenvaas en een verse stengel uit de tuin.


Genummerd in een potje.


Naar buiten in de tuin.


En ik keek nog eens naar de plant vandaag, 18 november en de bloemstengels zijn nog steeds niet afgestorven...


Ergo, toen ik nog wat beter keek zag ik dat de nieuwe generatie al aan het doorkomen is.

In mijn herinnering gebeurt dat normaliter pas nadat de daslook in het vroege voorjaar opduikt.

Bakplaat schoonmaken

Eindelijk eens een keer niet vergeten om een foto voor èn na te maken!


Zonder schrobben of schuren een bakplaat schoonmaken. De truc is simpel; insmeren met groene zeep, klein scheutje ammonia op een schaaltje erbij en afdekken met folie of in een plastic zak stoppen.
Een halve dag later veeg je de aankoeksels er zo af.

Als je de oven luchtdicht afsluit kun je aangekoekte pannen, roosters, bakblikken insmeren met groene zeep en met een schaaltje ammonia in de oven zetten. Is de oven ook weer gelijk schoon.
Goed ventileren als je de oven opent.
Als je in een zak doet of afdekt met folie -> verwijder het plastic in de buitenlucht.

Overigens werkt de truc niet op bakpannen met een keramische laag. Geen idee waarom niet. Als deze gaan aanbakken en/of koeksel krijgen schijn je ze te moeten uitkoken met azijn. Niet getest. Ervaringen welkom.

De bakplaat op de foto is de veelgebruikte crispplaat van onze 30 jaar oude magnetron. Ik kan geen afscheid nemen van dat ding. We hebben zelfs toen we verhuisden de aanwezige inbouw-magnetron eruitgehaald en deze erin gezet. Gekocht in mijn studententijd toen ik geen oven had. En alle recepten voor taarten met de crispplaat die er waren destijds uitgeprobeerd.

Deze worteltaart in allerlei variaties (bietjes en cacao, pompoen en kardemon) wordt nog steeds regelmatig gemaakt.

En bladerdeeg bakt er fantastisch èn snel in.

Boomspinazie

boomspinazie Rond IJsheiligen -11 tot en met 15 mei, de periode waar de vorstgevoelige planten naar buiten kunnen- kocht ik vanwege de naam en het kleurtje dit schattige plantje op de stekjesmarkt van Drrroomland. Ik zette het in pot met scherp gaas tegen de slakken met de bedoeling het later in de volle grond te zetten. Want de plant wordt ruim 2 meter hoog vertelden ze me.

Als spinazie of sla te eten.

uitgebloeid In het begin vond ik het zonde om te oogsten van de kleine plant. Toen gingen we op vakantie en vergat de thuisblijvende dochter hem water te geven. De verlepte plant knapte weer op maar ik verzuimde hem in de volle grond te zetten.
Plantje groeide verder in de pot.
Ging bloeien en dan worden de blaadjes minder van smaak.
En nu is ie ruim 2 meter hangt vol met zaad.

zaden oogsten Oogsten we de zaden maar. Doe ik volgend jaar een nieuwe poging. En zal ik vertellen hoe het smaakt.

zaadJe schijnt het zaad als quinoa te kunnen. Dan moet je iets meer dan één plant hebben voor een gezinsmaaltijd want het zijn wel hele kleine zaadjes.

Bij onkruid geldt:
Een keer zaad is zeven jaar kwaad.
Bij boomspinazie hoop ik dat mijn tuin komend seizoen ermee vol staat!



Knallende gisting

We waren een paar daagjes weg en de oudste dochter was alleen thuis...
Vlak voor we weggingen had ik pruttelende most van druiven gezeefd, in een fles gegoten en losjes afgesloten met een kegeldop met rubber.


's Avonds kregen we een appje: dochter had 's middags omdat de fles lawaai maakte de dop er stevig ingeduwd....

Suiker in de druiven wordt omgezet in alcohol door gisting. Daarbij komt koolzuur vrij. Als je de alcohol wilt behouden moet je zorgen dat er geen zuurstof bij komt. Daarom zet je er een waterslot op zodat de koolzuur kan ontsnappen zonder dat er zuurstof bij komt.
In plaats van een waterslot gebruikte ik hier een kegeldop. Die komt iets omhoog als de gasdruk toeneemt waardoor de koolzuur kan ontsnappen. Dat er dan een beetje zuurstof bij komt is niet erg omdat het toch azijn moet worden.
Maar ja, als je de dop er goed stevig induwt wat de dochter deed...

Filmpje koolzuurvorming in fles op Instagram.

Op de rechterfoto wordt de vloeistof, nadat ie is uitgebubbeld, gefilterd.
Bij wijn hevel je de heldere vloeistof voorzichtig over met een slangetje.

4 november.... En er hangen nog steeds druiven.

Dankzij de uil die op wacht staat geen spreeuwenzwerm. Eksters en kraaien trekken zich er helaas niets van aan.

Zoveel druiven dat ik zelfs een taartje ermee bakte. Niet echt een succes vanwege de pitjes.
We voerden ze aan de kippen.
We gaven ze weg.
We aten ze zo.
En 3x sap gemaakt dit jaar:
- sapcentrifuge keukenmachine
- sapcentrifuge keukenmachine zonder fijn filter
- kneden en zeven
De laatste optie verreweg het makkelijkst.
Ik overweeg voor volgend jaar de aardappelpers van de Ikea te kopen. Iemand daar ervaring mee?

Eieren uitbroeden

Alweer bijna een half jaar geleden hebben we met een geleende broedmachine kippeneieren uitgebroed. Ik was voornemens om alles wat ik opgezocht of nagevraagd heb hier vast te leggen voor een volgende keer.....beter laat dan nooit.


De eerste ronde. Bij de broedmachine kregen we 7 eitjes, 6 kriel en 1 grote, zodat we gelijk konden starten. Op marktplaats kochten we 10 bevruchte eieren van de Barnevelder kip en die legden we er 10 dagen later bij.


Tweede ronde 10 dagen later met de Barnevelder kippen.
Nog steeds abonnees gezocht voor Youtube, kijkers genoeg maar je hebt 1000 geabonneerden nodig voor een professioneel account.

Eieren
Eieren uit de supermarkt zijn natuurlijk niet bevrucht, daar zit geen haan bij. Vraag rond in je vriendenkring, bij de kinderboerderij of koop ze op marktplaats of een gespecialiseerde winkel. Een ervaren iemand kan met een schouwlamp zien of een ei bevrucht is, er zit een puntje in, echt duidelijk is dat pas na een dag of 5 broeden te zien.
Bevruchte eieren kunnen tot circa 14 dagen bewaard worden totdat je gaat broeden. Daarna neemt de kans dat ze nog uitkomen snel af.
Wees voorzichtig met de eieren. Niet schudden en met schone handen vastpakken. Beschadigde eieren gelijk weghalen.
Zet tekens op de eieren als je verschillende partijen hebt en/of op verschillende tijdstippen start.

Broeden
Volg de aanwijzingen die bij de broedmachine zitten.
Temperatuur, luchtvochtigheid en regelmatig keren zijn van belang. Sommige machines zijn volautomatisch, bij andere moet je zelf de eieren keren, de temperatuur en/of luchtvochtigheid meten en regelen.
- Temperatuur 38 graden
- Luchtvochtigheid circa 60%
- Minimaal 3x per dag keren
Onze machine keerde automatisch. Temperatuur zelf in de gaten houden en we moesten zorgen dat de bak onderin altijd gevuld was met water. Als je handmatig keert kun je tekens op de eieren zetten zodat je weet welke je gekeerd hebt.
Je kunt met een lampje kijken of het ei ontwikkelt. Daar bestaan speciale schouwlampjes voor. Dat is een fel lampje waarop je het ei kunt zetten zonder dat er licht ontsnapt. Hier lukte het met de lamp van de mobiele telefoon (Nexus).

Broedtijd
De broedtijd gaat in op het moment dat je de eieren in de broedmachine legt. Na ongeveer 21 dagen komen ze uit. Het precieze aantal dagen hangt o.a. af van de grootte van het ei, temperatuurschommelingen tijdens het broeden en hoe oud het ei was bij start.
Stop de 18e dag met keren, als het goed is liggen de eieren met de punt schuin omhoog. Na 1 of 2 dagen zul je de eerste barstjes zien en de kuikentjes horen piepen; de eieren worden "aangepikt". De 3e dag komt het eerste kuiken uit het ei. Binnen 24 uur zullen de andere kuikens geboren worden. Het gepiep en de bewegingen van het eerste kuiken zijn signalen voor de andere kuikens om ook naar buiten te komen.

Uitkomen
Kuikens hebben nog geen harde snavel. Op de snavel zit een ei-tand (die ze later verliezen) waarmee het ei open gepikt wordt. Het open pikken kost veel energie. Kuikens liggen dan ook voor pampus zodra ze uit het ei zijn. Laat het kuiken in de broedmachine zitten totdat het volledig droog is.
Help de kuikens niet om het ei uit te komen. Een kuiken dat niet op eigen kracht eruit komt is een zwak kuiken. Wel mag je natuurlijk eierschalen en -vliezen van de andere kuikens weghalen als die hinderen. Niet alle eieren zullen uitkomen.

De eerste dagen
De eerste 24 uur kan een kuiken zonder eten en drinken omdat ze vlak voor ze uitkwamen de volledige dooier hebben opgegeten. In de natuur komt een moederkloek pas rond de 23e dag met haar kuikens tevoorschijn. Als alle eieren uitgekomen zijn èn alle kuikens droog zijn.
Zorg voor een waterbakje waarin ze niet kunnen verdrinken. Een schoteltje met een omgekeerd kopje of een speciaal drinkbakje. Als ze niet drinken doe het dan voor door met een stokje of achterkant van een theelepeltje in het water te tikken. Kuikenkruim kun je los op de bodem van het verblijf strooien of en een bakje doen.
Kuikens hebben warmte nodig. Start met 38 graden en bouw dat geleidelijk in 6 weken af naar 24 graden. Als ze op een hoopje liggen onder de lamp en blijven piepen staat de lamp te koud. Liggen ze verspreid van de lamp af staat de lamp te heet. De temperatuur van de lamp kun je eventueel regelen door hem hoger of lager te hangen. Wij hadden speciaal een dimmer gekocht maar hoger/lager vonden we handiger.
Ondergrond van het verblijf moet ietwat stroef zijn anders glijden ze uit als ze proberen te lopen. Elk kuiken lijkt in het begin spreidpoten te hebben maar binnen een dag lopen ze normaal. We hadden er eentje met één spreidpoot. Lees hier hoe je een spalkje kunt maken.

De 3 hennen die we gehouden hebben vandaag. Ze leggen inmiddels bijna eieren.


Zoveel tijd na dato...waarschijnlijk incompleet verhaal. Heb je vragen. Stel ze gerust.

Fruitvliegjes-val DIY

fruitvliegjes Niets zo makkelijk als fruitvliegjes vangen. Zo komen af op alles wat naar fruit ruikt en als je snel de pot of zak sluit heb je ze gevangen. Je kunt ze ook verdrinken. Of gewoon zorgen dat ze geen aangetast fruit meer kunnen vinden, dan zijn ze in enkele dagen weg.

Lees alle tips hier.

Voor kinderen is het leuk om het vangen te volgen.
Maak een puntzak van wit papier met een klein gaatje onderaan. Zet dit op een glas waar een restje aangetast fruit of sap in zit. Als het glas vaak opgepakt wordt kun je de papieren "trechter" met plakband vastplakken aan het glas.

De vliegjes komen op de geur af en vliegen door het kleine gaatje naar binnen. Ze zijn van nature geneigd om naar boven te vliegen als ze weg willen en zullen het gat onderin niet meer kunnen vinden.

Zorg dat je niets geurends in de buurt hebt staan en je zult binnen een half uur de eerste vliegjes zien!