Pannen schoonmaken

Grappig. Vertelde ik in de vorige blogpost dat ik meestal te laat ben met foto's maken van een schoonmaakklusje, zie ik vandaag bij Annemiek deze foto's van een vuile aangekoekte pan die blinkend schoon wordt gemaakt!

 

 

Annemiek laat de pan weken in een sterke oplossing van sunsoda. Sunsoda kun je zelf maken met zeep, soda en water. Hoe warmer, hoe sneller het vuil losweekt. Annemiek kookt de pan in het sop. Is het voorwerp dat je schoon wilt maken te groot voor in de pan, dan gewoon langer laten staan.

Annemiek zegt in haar blog:
"Voor de duidelijkheid: Niet IK maar de tijd en de SUNSODA deden mijn werk."

Met dat motto start ik in het boek het hoofdstuk over schoonmaken:
Schoonmaken is vooral vuil de tijd gunnen om los te weken.

Lees ook aangebrande pannen schoonmaken. Sunsoda wordt daar niet genoemd. Omdat ik er niet vanuit ga dat iedereen dat standaard op voorraad heeft.

Kachelruitjes poetsen

Een echte tip uit grootmoederstijd; poets de ruitjes van de kachel met de as uit de kachel. De tip staat in het boek, bij glas schoonmaken. Clarien Cornelisse heeft prachtige foto's gemaakt (voor, tijdens en na) en die staan in haar blog.

Wat ik niet wist is dat houtas schuimt. En dat het daardoor extra goed schoonmaakt. Ik was in de veronderstelling dat het net zoals krijt vooral het vuil weg polijst.
Je kunt er zelfs zeep van maken*..... Wat Clarien al gedaan heeft. Ik kon er in mijn oude boeken niets van terug vinden en blijf haar blog in de gaten houden.

Ik probeer zelf foto's te maken van als ik tips toe pas. In dit geval heb ik geen houtkachel.

Maar ik vergeet het ook te vaak. Mijn ovenroosters heb ik blinkend schoon gekregen met groene zeep en ammonia. "Of ik nieuwe had gekocht vroegen de kinderen". Aan foto's dacht ik pas toen ze schoon waren. Ik heb nog wel een foto in vuile toestand. Maar ja, da's niet zo illustratief hè zo helemaal links bijna uit beeld.



Zeep maken kan met gootsteenkorrels. Zie hier voor de werkwijze. Met houtas hoef je dat giftige spul niet te gebruiken om het vet te verzepen.

Voedselverspilling

Er wordt teveel voedsel weggegooid. Op de site van het voedingscentrum is deze prent in groot formaat te downloaden.


De poster gaat over restjes. Dat is wat anders dan kliekjes. Kliekjes is bereid eten dat overblijft. Als dat voldoende is voor 1 persoon kun je het invriezen. Of in de koelkast zetten als je het binnen een paar dagen op eet. Of neem kippen.
Voedsel dat lang houdbaar is (ongekookte rijst, pasta) valt niet onder restjes. Je kunt het immers opgebruiken wanneer je het weer nodig hebt.

Restjes kun je voorkomen door bederfelijke waren gericht in te kopen. Precies de hoeveelheid die je nodig hebt voor een gerecht. Vleesrestjes heb ik zelf zelden, er wordt weinig vlees gegeten hier en als ik het al ergens in doe, dan is dat een minimale hoeveelheid. Te weinig volgens de gezinsleden, precies genoeg volgens het voedingscentrum (0,8 gram eiwit per dag per kg lichaamsgewicht).
Groenterestjes heb ik dankzij het groenteabonnement van Odin uiteraard wel. Ik schreef al eens over soep van restjes groenten. In tegenstelling tot wat op de prent staat begin ik altijd met het bakken van een uitje. En aardappel of peulvruchten (stap 2 op de poster) zijn geen verplichting hè?

Brood wordt vaak weggegooid. Omdat het na 1 dag vaak al oud smaakt en men de korsten laat liggen. Lees hier meer over oud brood.

Door groente en fruit op de juiste manier te bewaren wordt het minder snel een "restje" dat je op moet. Lees hier meer over groente en fruit bewaren.

Met Google is het tegenwoordig makkelijk om een recept te vinden voor restjes en kliekjes. Tik de ingrediënten waarmee je iets wilt maken samen met je favoriete kok of receptensite in en je kunt uitkiezen.

Schuin afsnijden

Sinds ik dit blog bij houd vallen mij andere dingen in de krant op. Zoals dit stukje (AD 2 feb 2018). Over schuin afsnijden van bloemstelen. Ik kon het niet nalaten om een mailtje te sturen:
"Het is niet zo dat schuin altijd met een stanley-mes gebeurt en recht met een keukenschaar.
Daarbij, hoe je het ook doet, je duwt de vaten altijd iets dicht, oppervlak doet er dus wel toe.
Daarbij, vaten slibben altijd wat dicht na verloop van tijd, ook dan doet oppervlak er toe.
Tot slot de stroomsnelheid van het water. Bij een tuinslang is dat hoog en heeft het water de neiging om rechtdoor te gaan en maakt alleen het oppervlak van de doorsnede dwars op de stroomsnelheid uit. Echter bij snijbloemen is de stroomsnelheid veel en veel lager en gaat het water makkelijk een hoekje om."

Romke van de Kaa antwoordt: "Toch blijft het een feit dat de diameter van de bloemstengel gelijk blijft, hoe je hem ook afsnijdt."

Haha, dat klopt. De doorsnede van een stengel blijft gelijk, hoe je hem ook doorsnijdt. Desalniettemin kun je volgens mij toch echt het beste schuin afsnijden, want dan vergroot je het oppervlakte en blijft er bij dichtslibben en/of dichtdrukken meer ruimte over waar het water doorheen kan.

Ik schreef al eens een stukje over snijbloemen. Wat nieuw was voor mij is het drupje jenever toevoegen. Alcohol werkt natuurlijk, net als chloor en baking soda, ontsmettend!
Waar ik ineens over twijfelde was de koperen munt. Een oude tip die je overal tegen komt. Ik googelde nog wat rond, maar kwam niet veel verder dan dat het wel wat doet, meer niet veel. Op de site Chemie is overal. Alwaar ze concluderen dat je het beste het zakje poeder dat je bij een bos bloemen krijgt erbij kunt doen. Maar ja, dat zit er niet altijd bij hè? Zoals bij verse bloemen uit de tuin.

Wit gekalkte bomen

In de bus in Marokko viel mij op dat bij veel bomen de onderste 1 à 2 meter van de stam wit gemaakt was. In eerste instantie dacht ik dat dat voor de zichtbaarheid was. Niet overal staan lantaarnpalen en een witte stam valt in het donker meer op dan een donkere. Maar later zag ik dat bomen die niet langs de weg stonden ook wit geschilderd waren. Thuisgekomen ging ik op onderzoek uit.

Foto vanuit de bus van reisgenoot Alexander Mueller
De bomen zijn witgeschilderd met kalk. Kalk is luchtdoorlatend. Het wordt in het najaar gedaan en in de loop van het jaar regent of slijt het er weer van af. Een witte kleur reflecteert zonlicht waardoor de boomstam minder opwarmt.

- In Marokko en andere landen waar de zon fel is in de winter kan de temperatuur van een donkere boomstam overdag erg oplopen terwijl de temperatuur 's nachts onder het vriespunt daalt. Door de warmte komen de boomsappen naar de bast, dat bevriest 's nachts en de bast kan hierdoor barsten. Overdag brandt vervolgens de zon op de ontstane barsten waardoor de bast die als beschermlaag dient voor de boom verder beschadigd raakt.

- Insecten en andere beestjes zijn vaak warmte minnend. Hoe warmer, hoe sneller ze zich voortplanten. Een koelere boom betekent minder parasieten die de boom aantasten. En de boom wordt minder beschadigd door dieren zoals vogels die deze parasieten eten.

Foto van snoeibedrijf de Boomgaard
- In Nederland kalkte men vroeger wel fruitbomen wit. In Oost-Europa wordt dat nog steeds gedaan. De reden hiervoor is om te voorkomen dat de bloeitijd te vroeg komt. Bij veel zon in februari worden donkere stammen opgewarmd en zal de sapstroom vroegtijdig op gang komen. De boom gaat bloeien terwijl er 's nachts nog nachtvorst kan komen. Bloesem en vruchtbeginselen kunnen niet tegen vorst.


Bijkomend voordeel van witkalk is dat het mosgroei tegengaat en dat het bepaalde mijten (o.a. de vogelmijt!) en luizen uitdroogt. En het is goed voor veel planten* en dieren. Botten, schelpen en eieren hebben kalk nodig bij de aanmaak.

* Niet alle planten. Sommige planten houden van zure grond. Regenwater bevat geen kalk, vroeger sprak men over zure regen die de grond verpestte...

Brrr visolie

Een lezer merkte op dat ik ergens visolie adviseerde in het boek en dat ik daar beter algenolie van kon maken. Ik googelde wat rond en ze heeft gelijk.....

Vette haringen met omega-3-vetzuren, Zuiderzeemuseum

In visolie zitten omega-3-vetzuren die je lichaam nodig heeft. Als je 1x per week vette vis eet dan krijg je er voldoende van binnen volgens het voedingscentrum. Mensen die geen vis kunnen of willen eten wordt geadviseerd om producten met toegevoegde visolie (o.a. margarine) te eten of visolie-capsules te slikken.

De 3 bekendste omega-3-vetzuren zijn alfa-linoleenzuur (ALA), eicosapentaeenzuur (EPA) en docosahexaeenzuur (DHA). EPA en DHA kan het menselijk lichaam gelijk opnemen. ALA moet door je lichaam eerst omgezet worden in EPA en DHA. ALA zit onder meer in walnoten, lijnzaad, raapzaad en soja. De andere 2 vetzuren, die makkelijker opgenomen worden, zitten vooral in vette vis.

Nu was ik in de veronderstelling dat visolie gemaakt werd uit de restproducten van vis. Uit koppen, vellen en ingewanden die de mens niet eet. Zoals de ouderwetse levertraan* die gewonnen werd uit vissenlevers. Maar dat is niet zo. Het is de afgelopen jaren, dankzij de toenemende vraag naar visolie, een zeer milieu-belastende industrie geworden.

Voor de productie van visolie wordt heden ten dage meestal de hele vis gebruikt. De vis wordt er speciaal voor gevangen. Voor 1 liter visolie is 20 tot 100 kg vis nodig (bron Wikipedia). De hoeveelheid is afhankelijk van de soort vis en de toepassing. Keuringsdienst van Waarde heeft het zelfs over 30 ansjovisjes voor één capsule. Van het restproduct wordt vismeel gemaakt dat als veevoer wordt gebruikt (onder andere voor koeien die normaliter gras eten!). En dan begrijp je waar deze zin van het voedingscentrum vandaan komt:
"Eieren en sommige vleessoorten leveren EPA en DHA. De gehaltes kunnen sterk variëren en zijn afhankelijk van het gebruikte veevoer." 

Het trieste aan dit verhaal is dat EPA en DHA aangemaakt wordt door algen. Die algen worden gegeten door kleine visjes, kreeftjes en andere beestjes die op hun beurt weer gegeten worden door de vissen die gevangen worden voor de visolie.
EPA en DHA kan gewoon rechtstreeks uit algen gehaald worden. Dat is tig keer duurzamer dan de zee leeg vissen. En er bestaan algenolie-capsules. Helaas duurder omdat ze nog niet op zo'n massale schaal als visolie-capsules gemaakt worden.

Dus ja, het klopt wat de lezer aan het begin van dit stukje opmerkte;
Gebruik algenolie in plaats van visolie!
Of eet voldoende vette vis of algen om aan de benodigde EPA en DHA te komen. De zwarte nori-vellen bij sushi zijn van algen gemaakt. Spirulina is een alg die in poedervorm te koop is en die je kunt toevoegen aan gerechten.


*Levertraan bevat naast de essentiële omega-3-vetzuren ook vitamine A en D. Vitamine D was de reden waarom het vroeger geslikt werd als de r in de maand zat.

Blauwe muren

Ik reisde afgelopen week door Marokko en maakte speciaal voor deze site een foto van blauwe muren in Rabat!
Bij het stukje over vliegen noemde ik de blauwe muren al:

"Van oudsher, èn op meerdere plekken in de wereld, worden muren blauw geverfd om vliegen te weren. Vliegen, muggen en andere vliegende insecten schijnen niet graag op deze kleur te gaan zitten."

Wat me verder, in het kader van oude huismiddeltjes, opviel in Marokko waren de vele witgekalkte bomen. Jammer genoeg geen foto van gemaakt. Witkalk ken ik als bestrijdingsmiddel tegen bloedluis (de beschermende waslaag van de beestjes wordt erdoor weggeschuurd). In warme landen heeft de witkalk echter nog een andere functie, maar daarover later meer.

Kippenencyclopedie

Naar aanleiding van het nieuws schreef ik vandaag een stukje in mijn andere blog over mijn ervaringen met de leghybride. Een doorgefokte legkip die vrijwel iedere dag een eitje legt en na een kleine 2 jaar helemaal op is. Ze hebben daardoor zoveel honger dat ze elkaar tot bloedens toe pikken. De eitjes in de supermarkt zijn vrijwel altijd van leghybrides.


Mocht je overwegen om zelf kippen te gaan houden (voor de eieren, als afvalverwerking of voor de fun) dan is dit een handig boekje. De meest bekende rassen staan erin. De leghybride komt er vanzelfsprekend niet in voor want dat is geen ras maar een productiemachine. Een leghybride is "gemaakt" om eieren te leggen en kan zich zonder de mens niet voortplanten.....
Op alfabet wordt elk ras omschreven. Hoeveel eieren ze leggen, het karakter, de ontstaansgeschiedenis, het gewicht enz. Met 2 duidelijke foto's per ras.

Jammer van de foto's vind ik dat ze niet in de natuurlijke omgeving van de kippen zijn gemaakt maar in een studio. De kippen staan er daardoor soms wat gestresst op.

Als je voor het eerst kippen koopt, dan zou ik de Sussex adviseren; "Het is een betrouwbaar en gehard ras dat zeer vriendelijk is en dus ook gemakkelijk tam te maken is. Onderling zijn de dieren heel verdraagzaam." Ze leggen ongeveer 200 eieren per jaar en zijn goede kloeken.
En koop op een betrouwbaar adres of via de kinderboerderij.

Het boekje is nog steeds te koop bij Bol.

Kippentips

Afvaltips van een eetprofessor

In de weekendkrant stond een interessant stukje over de eetbijbel Gastrofysica van Charles Spence. Ik destilleerde er de tips om af te vallen uit:

- Bij zwijmelmuziek smaakt eten zoeter. Je kunt minder suiker toevoegen.
- Van een rood bord eet je minder. De kleur rood betekent gevaar en daarom eet je onbewust minder. Vooral handig voor ongezonde snacks als chips, kaasjes, toastjes.
- Gebruik plastic bestek; hoe lichter het bestek, hoe minder je eet. Zwaar wordt geassocieerd met kwaliteit en het eten smaakt daardoor beter.
- Hoe gezelliger het is, hoe meer we eten. Met vrienden in een restaurant schep je vaker op en spiegel je elkaars bewegingen. Je schijnt volgens de professor 75% meer te eten!
- Eten met ronde vormen smaakt zoeter dan met vierkante vormen. Ah, daarom zijn bonbonnetjes en taartjes meestal rond :-).
- Je nuttigt meer alcohol bij harde, snelle en dreunende muziek. Dus pas op met iedere avond heavy metal draaien.

Samengevat; eet ronde vormen in je eentje van rode borden met plastic bestek en zet zwijmelmuziek aan.

Het hele artikel in het AD vind je hier.
Meer afvaltips elders in dit blog.
Het boek vind je hier:

Zeeprestjes als wasmiddel

Van restjes zeep kun je vloeibaar wasmiddel maken. Hier staat hoe dat moet.

Voor wasprogramma's vanaf 40 graden en die minimaal 1,5 uur duren hoef je geen vloeibaar wasmiddel te maken. Dat spaart weer maaktijd en opslagruimte. De temperatuur en tijd zijn namelijk ruim voldoende om de vaste zeep volledig op te lossen. Wel moet je de zeep nog steeds raspen:-).

Als je een witte was draait, voeg dan soda in hetzelfde gewicht van de zeep toe. Dus 5 gram soda op 5 gram geraspte zeep. Soda zorgt ervoor dat vlekken en luchtjes er beter uitgaan maar bijt iets uit. Hoe gekleurder (donkerder) de was, hoe minder soda je moet gebruiken. Vlekken zijn in gekleurd goed sowieso minder zichtbaar.

Voor een volle wasmachine gebruik je 4 tot 8 gram geraspte zeep, al dan niet met wat soda erbij. De hoeveelheid zeep die nodig is hangt af van de waterhardheid en de mate waarin de was verontreinigd is.

Het grijze reststukje weegt 4 gram, en de gele stukjes bij elkaar 8 gram. Da's toch weer een hele wasmachine per restje. En verrassing, je was ruikt elke keer weer anders.